(şəhidimizin anım günü)
“Kəndimiz uca dağların qoynunda yerləşirdi. Təmiz havası, diş göynədən bulaqları, qarlı aşırımları və güngörməz meşələri təbiətin bizə bəxş etdiyi ən ali nemət idi. Doğrudan da, o yerlər cənnəti xatırladırdı.
Atam hərəmizin adına bir ağac əkmişdi həyətdə. Demişdi ki, hər kəs öz ağacına qulluq eləsin. Elə ki, qızmar yay gəldi, arxın suyu azalır, bəzən də quruyurdu. Daha doğrusu, qonşular bostan suvardığı üçün su bizə gəlib çatmırdı. Ona görə də ağaclara su verə bilmirdik. Natiq isə haradansa vedrələrlə su daşıyıb gətirir, ağacını qurumağa qoymurdu. Bu sudan bizim ağaclara da pay düşürdü.
Natiqin ağacı yaman tez böyüyürdü, elə bil göylərə – Tanrıya çatmaq üçün tələsirdi. Mənə elə gəlirdi ki, bu ağaclar ömrümüzün səhifələridir. Elə fikirləşirdim ki, ağac nə qədər tez boy atsa, o səhifələr də bir o qədər tez dolacaq. Yalnız onu bilmirdim ki, düşündüklərim həqiqət imiş.”
Oxuduğunuz bu fikirlər Sədaqət Kərim qızına məxsusdur. Qardaşı Natiq Abdullayevin döyüş yoluna nəzər salarkən, yaddaşlarda iz buraxmış məqamları xatırlamaya bilməzdik.
Natiq Kərim oğlu Abdullayev əzəmətli Kəlbəcər dağlarında – Narınclar kəndində dünyaya göz açıb. Diribaşlığı ilə tay-tuşlarından seçilib həmişə. Enişli-yoxuşlu dağ yollarında neçə köhlən yorub və heç vaxt əliboş qayıtmayıb ovdan.
Kənd Təsərrüfatı Akademiyasına qəbul olunanda Kərim kişi qurban kəsmişdi. Bir zaman sevə-sevə qulluq elədiyi ağacın altında şadlıq süfrəsi qurulmuşdu Natiq üçün. O zaman dünyanın düzəni pozulmamışdı hələ.
Erməni silahlıları əhalini doğma yurd-yuvasından didərgin salmaq üçün min cür hiyləyə əl atır, yolları minalayaraq, kəndlərarası əlaqəni kəsməyə çalışırdı. Kərim kişi oğulları Namiq və Səlimlə bərabər kənd özünümüdafiə dəstəsinə üzv yazılmışdı. Natiq silaha sarılmağa qərar verdikdən sonra, tələbə yoldaşları da ona qoşuldu. Əlbir olan dostlar ən qaynar nöqtəyə – Çaykəndə yollandılar. Düşmənin qarşısını almaq çətin olsa da, cəsarətli oğulların sayıqlığı nəticəsində quldurlar itki verərək geri döndü. Xeyli silah-sursat qənimət kimi ələ keçirildi o gün.
Bir müddət sonra isə, Natiqin doğma kəndi – Narınclar düşmənin hədəf nöqtəsinə çevrildi.
Kəlbəcərin işğalından sonra, Natiq Yevlax rayon polis şöbəsində işə düzəldi. Torpaq itkisi ilə barışa bilməyən Natiq silahdaşları ilə bərabər Ağdam istiqamətində yenidən döyüşlərə atıldı. Strateji yüksəkliklərə düşmən nəzarət etdiyi üçün irəliləmək mümkün deyildi. Atçılıq fermasında qərarlaşan əsgərlərimiz yeni əməliyyat planı hazırlamaqda ikən, tələbələrdən ibarət bölüyün mühasirəyə düşdüyü xəbəri hamını sarsıtdı. Məlumatın dəqiqliyini yoxlayandan sonra, komandanlıq mühasirəni yarmaq üçün digər cinahdan quldur postlarına hücum əmri verdi. Qardaşının arxasınca gələn Sədaqət xanım bundan xəbərsiz olsa da, komandanlığın narahatlığı gözündən yayınmadı. Vəziyyətin gərginliyini nəzərə alan komandanlıq xüsusi maşınla Sədaqət xanımı Bakıya yola saldı. Və söz verdi ki, Natiq gələn kimi sizi görüşdürəcəyəm.
Düşmən ağır hərbi texnikanın köməyi ilə mövqelərimizi atəşə tutur, mühasirəni daraltmağa çalışırdı. Postlar darmadağın idi, hər iki tərəf itki verir, amma qüvvələr geri çəkilmirdi. Nəhayət, əsgərlərimiz yeddi günlük aramsız savaşdan sonra üstünlüyü ələ ala bildi. Natiq silahdaşları ilə birlikdə mühasirəni yarıb çıxdı. Həmin döyüşdə düşmən canlı qüvvə ilə yanaşı, 2 tank, 3 PDM və silah dolu yük maşını itirdi. O gündən sonra Natiqin qorxmazlığı dildən-dilə düşdü. Artıq qardaşı Namiq də Ağdamda onunla çiyin-çiyinə döyüşürdü.
Tərtərdə, Goranboyda, Kəlbəcərdə, Ağdərədə neçə-neçə qanlı savaşlardan uğurla çıxmışdı Natiq. Gülüstan döyüşlərində misilsiz qəhrəmanlığı ilə hər kəsə örnək olmuşdu. Güllücə kəndindəki amansız savaşda isə quldurlara yaxşıca dərs vermişdi.
O gün Güllücə döyüşləri uğurla başa çatdı. Amma Natiqi qarabaqara izləyən 18 rəqəmi düşmən gülləsindən amansız oldu. Ayın 18-də doğulmuşdu Natiq. Sovet ordusunda xidəmətə yola düşəndə də ayın 18-i idi. Ayın 18-də də tərxis olundu ordudan. Təhsil ocağını da bitirdikdən sonra diplomunu ayın 18-də almışdı. Şəhidlik məqamı da 18-ə təsadüf etdi. Çox maraqlıdı, Natiqə həsr etdiyimiz verilişin yayım tarixi də 18-ə calandı. Maraqlıdır ki, efir vaxtı 18:20 olan veriliş o gün 18:18-də yayımlanmışdı. Bunu da bir dinləyici zəng edib xatırlatmışdı bizə. Görəsən, sevincli-kədərli 18 rəqəmində açılması mümkün olmayan daha hansı sirli məqam var.
Natiq Güllücədən xəbər göndərmişdi. “Tezliklə gələcəm” demişdi. Onu da demişdi ki, “sənə bir əmanətim var, bacı, gələndə verəcəm, gözlə məni.” Amma gələ bilmədi, gətirdilər onu, üçrəngli bayrağa büküb gətirdilər. Hərdən: “Kaş özüm gedəydim, axı onun verəcəyi əmanət var idi. Bəlkə körpə balalarını tapşıracaqdı mənə. Onlardan muğayat ol, deyəcəkdi. Bilmirəm” – deyə özünü qınayır Sədaqət xanım. Artıq o əmanət övladlar böyüyüb həddi-büluğa çatıb. Cavid də ali təhsil alıb, bacısı Nuranə də. Yalnız Süsən xanımın göz yaşları qurumur, onu övladlarından gizlətməyə çalışsa da… Vətən dərdi, torpaq itkisi və ömür-gün yoldaşının əbədi ayrılığı sağalmaz yara kimi boğazından asılıb. Yeganə təsəllisi torpaqlarımızın azad ediləcəyinə inam və bir də ciyərparasının yadigarları və el ağsaqqalı Kərim babadır. Kərim baba atasızlığın nə olduğunu nəvələrinə yaşatmadı. Onların sabahı üçün gözünün yağını əritdi. Sönməkdə olan ocağı yenidən alovlandırdı.
Ocaqlarınız gur yansın. Amin!
***
İllər öncə qələmə alınmışdı bu yazı. O zaman isti yuvasından perik düşən insanlar məmləkətin fərqli bucağında bir çöskü qurub intizar yüklü dərd əmanətini qorumaqda idi. Qəmə, kədərə, həsrətə, ayrılığa bələnsələr də ürəklərində bir ümid işığı közərirdi. İnanırdılar, inanırdılar ki, bir gün o yurda dönmək hər birinin nəsibi olacaq. Nəhayət, o gün gəldi. Arzular, ümidlər inama çevrildi. Dəmir yumruq qalxan olub düşmənin başına elə çırpıldı ki, özlərini məğlubedilməz sayan qarı düşmən zəbt etdikləri əraziləri bir göz qırpımında qoyub qaçmağa məcbur oldular. Muzəffər ordumuzun cəsarəti, xalq-ordu birliyi və Ali Baş Komandanımızın dəmir yumruğu sayəsində qazandığımız Qələbə düşmənin nə qədər alçaq, qorxaq və şərəfsiz olduğunu sübut etdi.
O gün ruhların sevinən günü idi. O gün torpaqların murdar caynaqlardan qurtulan, bulaqların çağlayan, çayların kükrəyən günü idi. O gün quşların da cəhcəhi artmışdı elə bil. Qartalların qıyı dağları silkələyir, kəkliyin, turacın qaqqıltısı qış təravətli payıza nəğmə oxuyurdu. Dodaqlarda təbəssüm, yanaqlarda qələbə sevinci parlayırdı. Həqiqətən də ruhların şad günü idi. Hər kəs bir ağızdan: “Gözünüz aydın, şəhidlər, qanınız yerdə qalmadı, ruhunuz axır ki, rahatlıq tapdı” – deyirdi.
Sədaqət xanım həsrəti hicranın bir küncünə düyünləyib vüsaldan bir eynək taxdı. Taxdı ki, gözlərinin dərinliyindəki ayrılığın acısını sezmək mümkün olmasın. Amma bacarmadı. Yanğılı, bir qədər də həyəcan dolu səslə: “Gözün aydın olsun, Natiq qardaşım! Sənin yoxluğun məni, səni tanıyanları nə qədər üzdüsə, torpaqlarımızın azadlığı da o qədər fərəhləndirdi bizi! Artıq Kəlbəcərimiz azaddır, qardaşım! Hələ ayaq basa bilməsəm də, eşitmişəm ki, o zaman Narınclarda – həyətimizdə əkdiyimiz ağacların bəzisi zamanın ruzigarına sinə gərib yaşıl donunu geysə də, bəzisi ayrılığa, zülmə, illətə dözməyib, quruyub. Onları öz əllərinə suvarmışdın, qardaşım! Özü də elə tez böyüyürdülər ki… Təəssüf ki, ayrılığın qərinəsi əkdiyimiz ağacları, illərlə qurub-yaratdığımız xanimanı, isti ocağımızı və səni mənim əlimdən aldı. Hələ bu azmış kimi arxa-dayağım olan anamızı, atamızı da bağrına basıb gizlədi bizdən. Yeganə təsəlli yeri olan atam, həm də ümid işığım idi. Kəlbəcərin ətrini ondan alırdım son günlərə qədər, qardaş!
Bir neçə gün öncə televiziya ekranlarında bir xəbərə şahidlik etdim. Elat yaylağa – Kəlbəcərə gedirdi. Qoyun-quzu sürüsünün mələrtisi sinəmə dağ çəkdi. Hönkürtüdən özümü saxlaya bilmədim qardaş! Yəqin ki, o sürünün mələrtisi qulaqlarını cingildətdi. Yəqin ki, atların kişnərtisi qəlbini titrətdi. Yəqin ki, çobanların hay-harayı sinəni qabartdı. Amma mənim göz yaşlarım səni incitməsin haaaa. Çünki sevincdən, fərəhdən qəhərlənmişəm. Hələ gül-çüçək arasında sıralanan arı yeşiklərini demirəm. Arıların vızıltısı sənin üçün bir simfoniya idi. Onların sirli həyatı səni çox maraqlandırırdı. Bal min dərdin dərmanıdır deyirdin. Və bir də torpaqlarımızın azadlığı sənin üçün daha önəmli idi. Rahat uyu, qardaş! Arzuların çin oldu. Artıq sərhədlərimizi öz əsgərlərimiz qoruyur. Şuşa bəyannaməsindən isə gələndə danşacağam. Gələcəyəm, qardaşım, ruhun dolaşan o yurda mütləq gələcəyəm! Bir azca da döz, mütləq gələcəyəm.
ÖTƏRXAN ELTAC
