Dünyamız dayanmadan yeni texnalogiyanın inkişafı ilə zəngindir. İnkişaf etmiş ölkələr Peyk Rabitəsi İdarəetmə Mərkəzləri hər gün yenilənən texnalogiyalarla yarışa girib. 2010-cu Türkiyə ildırım sürəti ilə Müdafiə Sənayesini inkişaf etdirməyə başladı. Bura zirehli texnikadan tutmuş hava gəmilərinə qədər bütün sistemləri özünküləşdirmə prosesini həyata keçirdi. Bu əsnada ölkəmiz üçün yararlı olan bir çox sistem və avadanlıqlar habelə zirehli maşınları daha çox qardaş ölkədən alınması olddu.
Silahlı Qüvvələrimizdə Peyk Rabitəsi İdarəetmə Mərkəzinin olması lazım idi çünki düşmənin müxtəlif təxribatlarının qarşısı alınması üçün onların rabitə sistemlərini həm dinləmək həm də istənilən zaman sıradan çıxarılmalı idi. Ötən İllərdə Azərbaycan Ordusunda yeni istismara verilmiş Peyk Rabitəsi İdarəetmə Mərkəzinin fəaliyyətə başladı. Nazirliyin mətbuat xidmətindən verilən məlumata görə, peyk rabitə sistemi avtonom işləyən mərkəzi yerüstü stansiya, mobil və daşınan peyk rabitəsi vasitələri olaraq “Azərkosmos” ASC-nin peyki üzərindən fəaliyyət göstərir. Peyk rabitə sistemi hücum və müdafiə əməliyyatlarında qoşunların mobil hərəkəti və çevik yerdəyişməsi zamanı komanda məntəqələri arasında səsli və mətn məlumat mübadiləsinin təmin edilməsi üçün təyin edilib.
Kosmik sənayemizin yaradılmasında əsas məqsədlərdən biri ölkənin müdafiə qabiliyyətini yüksəltməkdir. Peyklərin imkanlarından istifadə edilməklə ilk növbədə ölkənin rabitə təhlükəsizliyi qurulur. “Müasir müharibələrdə rabitə və informasiya təhlükəsizliyi önəmli rol oynayır. 2008-ci il Gürcüstan-Rusiya qarşıdurmasında Tiflisin müstəqil peyki və rabitə kanalı olmaması səbəbindən ölkənin rabitə məkanı Rusiya tərəfindən qapadıldı. Dövlət rabitəsi də daxil olmaqla Gürcüstanın bütün hərbi, mülki və mobil kanalları Moskva tərəfindən bağlanıldı. Bu təcrübəyə dayanaraq deyə bilərik ki, müasir müharibələrdə rabitə təhlükəsizliyi ön planda dayanır.
Azərbaycanın özünəməxsus “Azərspace” və “Azərsky” peykləri həm dövlət, həm də hərbi rabitəni heç bir dövlətdən asılı olmadan qurmağa imkan verir. Bu peyklərdən ilk dəfə Dövlət Sərhəd Xidməti istifadə etməyə başlayıb. “Azərsky” peyki optik müşahidə peykidir və kəşfiyyat funksiyalarını yerinə yetirir. Bu sistem yüksək ayırdetmə qabiliyyətinə malikdir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri uzun zamandır “Azərsky” peykinin imkanlarından istifadə edir. Əvvəllər bu cür əməliyyatlar xarici ölkələrin peyklərinin arendaya götürülməsi ilə həyata keçirilirdi. Ancaq bu gün Azərbaycan özünə lazım olan hərbi-təyinatlı informasiyaları milli peyklərimizin imkanlarından yararlanaraq əldə edir.
Növbəti mərhələdə aşağı orbitli mini peyklərin hava məkanına çıxarılması həyata keçirildi. Bu peyklər mütəmadi olaraq ərazilərdə kəşflərin aparılması, öyrənilməsi və nəzarətdə saxlanılması funksiyalarını yerinə yetirməyə imkan verir. Aşağı orbitli peykləri konkret ərazilərin üzərində saxlamaq mümkündür. Nəzərə alaq, “Azərsky” sutkada bir və ya iki dəfə eyni ərazi üzərindən keçir. Lakin aşağı orbitlərindən istifadə olunmaqla kəsintisiz müşahidələr aparmaq mümkündür.
Rabitə sisteminin müasirləşdirilməsi Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində 2008-ci ildən həyata keçirilir. Bu istiqamətdə müxtəlif təyinatlı rabitə vasitələri alındı. Türkiyənin ASELSAN şirkətindən dəyişən tezliklərə malik olan radiostansiyalar əldə etdik. Diqqət çəkən məqamlardan biri də ASELSAN şirkətinin “Tasmus” sisteminə sahib olmağımızdır.Bu sistem Azərbaycan Ordusunun etibarlı rabitə təminatını qurmağa kömək edir. Bənzər rabitə sistemləri MDB məkanında çox az sayda ölkədə var.
Onu da əlavə edək ki, 44 gün ərzində bu sistem uğurlu əməliyyatların aparılmasına birbaşa yardım etdi. Çünki düşmən tərəfindən çözülməsi, danışıqların dinlənməsi mümkün deyil. sistemdə atlamalı tezliklər var, yəni saniyə ərzində tezliklər çox sürətlə dəyişir. Bu da ordumuzun rabitəli sistemini etibarlı etdi. Düşmənin radio maneələrinə baxmayaraq, ordumuz davamlı şəkildə fəaliyyətini davam etdirdi.
Anar Şuşalı
hərbi jurnalist
