Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin rabitə cihaz ehtiyatlarının təchizi məqsədi ilə 1975-ci ildə qurulan Aselsan şirkətininn bir gün yeni müstəqillik əldə edən Azərbaycana, onun Silahlı Qüvvələrinə də xidmət edəcəyini kimsə ehtimal etməmişdi. Lakin bu baş verdi və “dostun nə qədər güclüdürsə sən də bir o qədər güclüsən” nəzəri düşüncəsi praktikada həllini tapdı. Buna bir də “iki dövlət, bir millət” prizmasından yanaşsaq Aselsanın ilk ölkə xaricindəki nümayəndəliyinin 1998-ci ildə Azərbaycanda (Aselsan Baku) açılmasına təəccüblənməmək gərək.
1-ci Qarabağ savaşında demək olar ki, tamamilə ənənəvi Sovet-Rus hərbi rabitə, siqnal araşdırma sistemləri ilə, təchiz olunmuş Azərbaycan “arxalı köpəklə” mübarizədə əliyalın qalmışdı. Dövrün siyasi və hərbi şərtlərini nəzərə alsaq istismar müddətini başa vurmuş, çağın texnoloji üstünlüklərindən geri qalan hərbi rabitə və kəşfiyyat sistemi Azərbaycanda bu sahəyə diqqət ayırmağı zərurətə çevirirdi. Müharibə illərində rəsmi və qeyri-rəsmi yollarla tədricən “Aselsan” texnologiyası ilə tanış olan Azərbaycan əsgəri hərbi xəbərləşməni “yeni tezlik”ə kökləmək üçün qollarını çırmadı.
Sonrakı “atəşkəs” illərində “Aselsan” şirkəti tərəfindən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin istismarına verilmiş radiorabitə, siqnal araşdırması, siqnal qarışdırma vasitələrinin çeşid və funksiyaları o qədər əhatəlidir ki, bu barədə bir neçə yazıyla məlumat vermək imkan xaricindədir. Amma mərhələ-mərhələ az da olsa bu mövzuya toxunacam.
Kəsintisiz və güvənli hərbi rabitə sistemlərin tətbiqinin Silahlı Qüvvələrə qazandırdığı üstünlüklər bəlkə də ən az bildiyimiz sahələrdir. Bu da təbiidir: məxfilik ordu üçün nə qədər əhəmiyyətlidirsə hərbi radioelektron vasitələrin “görünməzliyi” də bu missiya üçün ən məqbul variantdır.
Bu “məxfilik” fonunda siluet kimi görünən faktlar belə Aselsan şirkətinin texniki vasitələrinin, eləcə də mütəxəssislərinin 44 günlük Vətən Müharibəsində (2-ci Qarabağ Savaşı) misilsiz rolunun olduğunu göstərir.
Hələ müharibədən aylar öncə, düşmənin təmas xəttində aktivləşməsinə qarşı adekvat tədbirlər hazırlayan Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin rabitə və radioelektron cəbhəsində də ən yaxın müttəfiqi Aselsan oldu. 2020-ci ilin İyul ayından Aselsan şirkətinin 250 nəfərlik yüksək klassifikasiyalı mühəndis “ordusu” Azərbaycanda, düşmənlə təmas xəttində fəaliyyətə başlamışdı. Düşmənin atəşkəs təxribatlarının tezliklə tammiqyaslı müharibəyə çevriləcəyini proqnozlaşdıran Silahlı Qüvvələrimiz təbii ki bu istiqamətdə əks-həmlənin texniki təchizatını Aselsana etibar elədi.
Aselsana məxsus Siqnal araşdırması vasitələri böyük təcrübəyə malik mütəxəssislərin gərgin fəaliyyəti, gecə-gündüz çalışması sayəsində rəqib texnologiyasından bir baş üstün olduğunu 44 günlük savaşda tam sübuta yetirildi.
Düşmənin radiorabitə sitemlərinin dinlənməsi və deşifrə olunması, əldə edilən hərbi kəşfiyyat məlumatlarının analizi, düşmən mövqelərinin nəzarətdə saxlanması, silahlı birləşmələrin yerdəyişmələrinin izlənməsi məhz Aselsan şirkətinin radiorabitə və elektron vasitələrinin, eləcə də “görünməz qhəhrəmanların” sayəsində mümkün oldu.
Anar Şuşalı
Hərbi jurnalist
