Vətən müharibəsi dünya hərb tarixində dronların savaşı kimi də qeyd edilə bilər. Son onillikdə pilotsuz uçuş aparatlarından (PUA) Yaxın Şərqin qaynar nöqtələrində kəşfiyyat və yüksək dəqiqlikli zərbə vasitəsi kimi istifadə olunmuşdu. Lakin ilk dəfə Qarabağ savaşında müharibənin taleyini həll edən əsas amillərdən biri məhz müxtəlif silah növləri kompleksinə daxil edilən PUA-ların tətbiqi oldu. 44 günlük savaş boyu təkcə “Bayraktar TB2” PUA-ları vasitəsi ilə Azərbaycan Ermənistanın bir milyard dollar dəyərində hərbi texnikasını məhv etmişdir.
Bir həftə öncə Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədinin Kəlbəcər rayonu istiqamətində Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus “Qrifon-12” tipli pilotsuz uçuş aparatının endirilməsi xəbəri kütləvi informasiya vasitələrində xeyli müzakirələrə səbəb oldu. Beynəlxalq səviyyədə tanınan dövlət sərhədlərinin pozulması və məğlub ordunun cılız revanşist təxribatlarının əyani sübutu olması kimi hüquqi aspektləri bir kənara qoyaq, hadisənin baş vermə şəraiti belə çox maraqlıdır. Rusiyanın pulsuz silah-suratı, müasir texnoloji vasitələri ilə təchiz olunmuş düşmənin yenidən rəzil günə düşməsi təkcə onun deyil, həm də havadarlarının texnoloji imicinə ən böyük zərbə oldu.
Bəs Azərbaycan Silahlı Qüvvətlərini düşməndən və onun hamilərindən bir baş üstün edən hansı vasitələrdir?
Qeyd etdiyimiz kimi Vətən müharibəsində dronların intensiv tətbiqi ilə yanaşı, düşmənin analoji sistemlərinə qarşı mübarizə aparan antidron, siqnal qarışdırma və koretmə sitemlərində də Azərbaycan Silahlı Qüvvətlərinin müasir texnologiyalara malik olduğunu üzə çıxardı. Bu sahədə qardaş Türkiyənin milli müdafiə sənayesinin texniki vasitələri, eləcə də ASELSAN şirkətinin antidron sistemləri bir addım öndə idi.
ASELSAN şirkətinin yerli imkanlarla inkişaf etdirdiyi, müxtəlif tipli dronlara qarşı uğurla tətbiq olunan “Gərgədan” adlı radio-siqnal qarışdırıcılar düşmən tərəfindən gələn təhdidlərə qarşı Azərbaycanın əlini gücləndirdi.
Bütün tezlik (frekans) qruplarını əhatə edən “Gərgədan” RF (radio frekans) tək bir hədəfə qarşı deyil, bir neçə obyektə qarşı eyni anda mübarizə aparmağa imkan verir. Bu sistemin üzərindəki RF qarışdırma və koretmə cihazları ilə mobil telefon və radiorabitə siqnallarının zərərsizləşdirilməsinə, kustar üsulla (əldəqayırma) hazırlanmış partlayıcıların önlənməsinə, bir sözlə, geniş spektrdə radioelektron mübarizəyə imkan verir.
Dronlar daha kiçik və sürətli hala gəldikcə onlara qarşı mübarizə aparmaq üçün yeni vasitələrə ehtiyac yaranır. Pilotsuz uçuş vasitələrinin hərb sektorundan çıxıb məişətimizə daxil olması isə təhdidlərə qarşı müdafiəsiz qalan obyektlərin qorunması üçün antidron tədbirlərin gücləndirilməsini zərurətə çevirir. Eyni zamanda, pilotsuz uçuş aparatlarının savaş meydanında tətbiqinin effektivliyi fonunda qarşıya çıxan yeni təhdidlərin qarşısının alınması zərurəti yaranır. Düşmənin analoji vasitələrinə qarşı mübarizə aparmaq üçün antidron sistemlərin inkişaf etdirilməsi silahlı qüvvələrin qarşısında duran ən vacib amillərdəndir.
ASELSAN mütəxəssislərinin sözlərinə görə, istehsal etdikləri antidron sistemləri analoji sistemlər ilə yüksək səviyyədə rəqabət aparmaq imkanlarına malikdir.
Anar Həsənov
Hərbi jurnalist
