image-ads_2000x150
image-imagesbackend

Hadrut necə azad edildi? Ermənilərin Hadrutda  “atəş kisəsi”nə salınmasının TƏFƏRRÜATI

image-ads_728x90

Ədalət Verdiyev, hərbi ekspert

Moderator.az

Hadrut xatirələri:
Növbəti həftə sonunu da qəhrəman Ordumuzun azad etdiyi ərazilərə səfər etməklə başa vurdum. Bu dəfəki səfərim iki gün çəkdi və Şuşa ilə Hadrut qəsəbəsini əhatə etdi. Səfər zamanı yerli televiziya kanallarından biri üçün azad edilən yaşayış məntəqələri uğrunda Əsgərimizin apardığı ölüm dirim mübarizəsi barədə fikirlərimi də səsləndirdim. Film efir üçün tam hazır olmadığı üçün bu barədə danışmayacam. Hazır olanda anonsu və filmi linkini səhifəmdə paylaşacam.

Qarabağa səfərlər kifayət qədər zaman alsa da, bundan imtina etmək fikrim yoxdur, halbuki səfərdə olarkən internet problemi qaçılmaz olur, bu isə baş verən son hadisələri izləməkdə problem yaradır. Təhlillərin yazılması barədə isə danışmağa dəyməz. Telefon ilə yalnız müsahibə mümkündür, amma dağlarda dalğanın itməsi də istisna deyil. Buna görə də səfər öncəsi xəbərdarlıq edirəm ki, əlaqə yarada bilməyənlər inciməsin.

image-1634881628_1895e2c0-0f1e-4532-9d75-912a04cad17b

Belə səfərlər zamanı çəkiliş heyətinə əvvəllər izləyicilərə təqdim edilməyən ərazilərdə, xüsusən də Əsgərimizin canını və qanını əsirgəmədiyi keçilməz dağlarda çəkiliş aparılmasını təklif edirəm. Asan vəzifə olmasa da, bu təklif ilə daim hamı razılaşır. Bu məsələdə bizə yardımçı olacaq yeganə dövlət qurunu Müdafiə Nazirliyidir. Bəzən belə olur ki, Müdafiə Nazirliyinin bələdçi kimi təqdim etdiyi əməkdaş həmin ərazilərin azad edilməsində ya iştirak etməyib, ya da bizi maraqlandıran ərazini tanımır. Əməliyyatların ardıcıllığını və kəndlərinin hansının harda yerləşdiyini bilməyən bələdçinin köməyi isə məhdud olur. Bəzən isə müdafiə zolağında çəkiliş aparılan birlik və ya hərbi hissə prosesdən xəbərsiz olur. Nəzarət Buraxılış Məntəqəsinin girişində komandir ilə görüş xahiş edənlərə əməliyyat növbətçisindən “Komandirlə əlaqə yoxdur” kimi absurd cavab verilməsi isə təəssüf hissi doğurur, halbuki ərazidən çıxan digər zabit və əsgərlər komandirin yerində olduğunu bildirirlər. Cənab zabitlər, ordunun təbliği Sizin də marağınızda olmalıdır, çünki Siz bu ordunun mövcud olmasına görə rütbə, orden, medal, maaş və ev alırsınız. Vətən uğrunda döyüşmək 44 günlə bitməz, bu hər birimizin əbədi amalı olmalıdır. Şəxsən tanıdığın və son 20 ildə cəmi bir dəfə Fəxri Xiyabanda görüşdüyüm, müharibədə göstərdiyi igidliyə görə isə dəfələrlə təşəkkürümü bildirdiyim 5 generalın birinin tabeliyində olan əməliyyat növbətçisindən “Komandirlə əlaqə yoxdur” cavabının veriləcəyini gözləmirdim. Təbii ki, növbətçi özbaşına belə bir cavab verə bilməzdi. Çəkiliş qrupu Qələbəmizin, o cümlədən Sizin fəaliyyətlərinizi işıqlandırmaq üçün həmin əraziyə gəlib. Onlara diqqət yetirməyiniz, ən azı ev sahibi və ərazidə ən yüksək vəzifəli şəxs kimi Sizin də vətəndaşlıq borcunuz idi! Bu mövzuda Ali Baş Komandan İ.Əliyevin Azərbaycanı təbliğ edən və etməyən çox sayda jurnalistləri dəfələrlə qəbul etməsi, onlara saatlarla müsahibə verməsi Sizin üçün bir nümunə olmalıdır. Sizin cənab Prezidentdən çox məşğul olduğunuzu düşünmürəm. Əsgərimizin və Ordumuzun təbliği üçün Hadruta gələnlər, rəhbəri olduğunuz əraziyə çörək dalınca gəlməmişdi, odur ki, bu şəxslərə salam vermək və 1 dəqiqə dinləmək, Sizə yalnız baş ucalığı gətirərdi. Onların arasında tək veteran mən deyildim, Hadrutda döyüşən bir qalib əsgərimiz də mənimlə birlikdə var idi. Ola bilər ki, doğrudan da planlaşdırılmayan bir görüş üçün Sizin vaxtınız olmasın, amma müavinlərdən biri və ya digər bir zabit, heç olmasa növbədə olan zabit gələn qonağa salam verə bilərdi. Hərbi hissənin önündəki “Dəmir Yumruq” abidəsinin yaxınlığında 5-6 zabit biz gözlədiyimiz müddətdə daim orada gözə dəyirdi.

Nə isə, oldu keçdi, qayıdaq çəkilişlərə. Bəzən biz 30 dəqiqəlik filmi televiziyadan izləyərkən hər şeyin necə də asan olduğunu düşünə bilərik. 5-10 saniyəlik kadrların bəzən 2-3 saata ərsəyə gəlməsini, çəkiliş üçün gedən maşının yolda ilişib qalmasını, hərdən yolun olmamasını, avadanlıqların əldə dağın zirvəsinə daşınmasını, panorama əldə etmək üçün təhlükəli ərazilərin quru ağac budaqlarından və kol-kosdan təmizlənməsini, çəkiliş dronunu hər dəfə havaya qaldırmaq üçün ayrıca və çoxseriyalı icazə prosedurlarını və s. nəzərə alsaq, bu ərazilərdə çəkilişlərin asan məsələ olmadığı məlum olar. Bütün bunlara baxmayaraq çəkiliş heyəti gündə 12-14 saat çalışırdı və ortaya maraqlı bir material çıxacağına da ümid edirəm.

Səfərə Şuşa şəhərindən başlanmışdı. Çəkilişlər maraqlı oldu, amma detallarına girməyəcəm. Çəkiliş zamanı bir qədər boş vaxtımda Azərbaycan Könüllü Həkimlər Assosasiyasının Şuşada fəaliyyət göstərən klinikasını ziyarət edib, həkimlərimizlə çay süfrəsində hal əvval tutduq. Klinikada təmənnasız müalicə və tibbi xidmət göstərilənlərin sayı artıq 3200 nəfərə yaxınlaşıb. AHKA barədə geniş məqaləni aşağıdakı linkdən oxuya bilərsiniz.

//moderator.az/qarabagh/393038/szle-deyil-emelle-veteni-qoruyanlari-qorumaliyiq-ekspertin-susa-seferi-video/

İnşaat işləri isə davam edir, yeni obyektlərin tikintisinə də başlanıb. Kommunal xidmət xətləri üçün yeraltı beton tunellər inşa edilir. Qazlaşdırmaya rast gəlmədim, amma elektrik stansiyasının böyük olması Şuşanın ekoloji təmiz şəhər statusu daşıya biləcəyini istisna etmir.

Şuşada Hadrutla əlaqəsi olmayan digər bir hərbi hissədə oldum. Çəkiliş heyətini hərbi hissədə çox hörmətlə qarşıladılar və çəkiliş üçün onlara qısa müddətdə bütün şəraiti yaratdılar. Sağ olsunlar. Ordumuzun Şuşa şəhərində yerləşən hərbi hissəsinin döyüş hazırlığı, mənəvi psixoloji vəziyyəti, təminatı və təchizatı yüksək səviyyədədir. Şuşa şəhərinin təhlükəsizliyi tam təmin olunub. Şəxsi heyətin gecə və gündüz təlimlərində iştirak etdim. Fotolar yeni çəkilən filmin bir hissəsi olduğuna görə filmin anonsundan sonra paylaşılacaq.

Hadrut səfəri barədə. Zəfər yolunun çəkilməsindən əvvəl Hadrutdan bir dəfə keçib getmişdim. Amma o zaman qış idi, qalın qar da yağmışdı. 3 oxlu və təkərlərinə zəncir taxılan “Kamaz” maşınının arxasındakı sərnişin bölməsində hərəkət edirdik. Şüşələr daxildən tərləmişdi, çöl tərəfdən isə çirkli idi. Qayıdanda isə zülmət qaranlıq idi. Qısaca desəm mən Hadrutdan bir dəfə keçmişdim, amma heç nəyi görə bilməmişdim. Məhdud görmə şəraitindəki bəhs etdiyim qış səfərini nəzərə almasaq, bu mənim Hadruta ilk normal səfərim idi.

Hadrutu qısaca təsvir etmək üçün 5 cümlə kifayətdir:

Hadrut qəsəbəsi kifayət qədər böyük əraziyə malikdir;
Hadrut möhtəşəm təbiətə malikdir;
Hadrut yüksək dağlarla əhatə olunub;
Dağlar sıx meşəlikdir, payızda isə dağlar tam fərqli gözəlliyə bürünür;
Yaşayış fondu qismən salamatdır.

Hadrutda çəkiliş qrupunu ANAMA müşaiyət edirdi. Burada ilk dəfə bir az gəzib dolaşmaq, hərbçilərimiz və vətəndaşlarımızla münasibət qurmaq imkanı əldə etdim. Xarici görünüşünə görə zəif görünən Hadrutun evlərinin interyeri daha zəngindir. Əksəriyət əhalinin evində əl işləri diqqəti cəlb edir.
Hər bir evdə hərbi geyim, silah və sursat tapıldığını çoxları təsdiqləyir. Maraqlı orasıdır ki, Hadrut azad edilməsindən sonra mağazalarda və evlərdə qadın geyimləri kifayət qədər rast gəlinib, amma kişi geyimləri yox dərəcəsində olub. Deməli, Emənistan Müdafiə Nazirliyinin yalan məlumatları burdakı hərbçiləri arxayın salıb və onlar Azərbaycan Ordusunun Hadrutu azad edəcəyini gözləməyiblər. Əməliyyatların gözlənilməzliyini masa üzərində erməninin süzdüyü və tam soyumayan çay da nümayiş etdirir. Bütün sadalananları nəzərə alsaq, belə bir qənaətə gələ bilərik:
Hadrutda əsasən hərbu qulluqçular və ailələri yaşayıb, evlərdən tapılan silah və sursatlar bunu təsdiqləyir;
Hadrutun azad edilməsi əməliyyatı düşmən ordusunun bölmələri üçün tamamilə gözlənilmz istiqamətdən başlayıb;
Erməni hərbçilər müqavimətin mənasız olduğunu başa düşəndən sonra, hərbi geyimini çıxarıb, mülki kişi geyimində Hadrutu tərk ediblər. Deməli Ermənistan Ordusu Azərbaycanın Əsgərinin mülki əjhaliyə atəş açmadığına əmin olub. Buna görə silahı və hərbi geyimdən imtina ediblər. Özünü təhlükədə hiss edən erməni hərbçi silahını və sursatını atıb qoruduğu ərazini mülki geyimdə tərk edirsə, deməli mülki əhali heç bir halda Azərbaycan Ordusunun hədəfi olmayıb.
Hadrutun azad edilməsindən əvvəl və ya Cəbrayılın azad edilməsindən sonra ermənistan ordusu Füzuli-Cəbrayıl yolunu bağlamaq və qoşunlarımızın təchizatına mane olmaq məqsədilə bir neçə dəfə Horadiz istiqamətində əks hücumlar cəhd edib, lakin bu cəhdlər uğursuzluqla nəticələnib. Hücumlardan birində düşmən ən azı 5 tank və 2 piyada döyüş maşını ilə bərabər bir motoatıcı bölüyə qədər şəxsi heyəti “atəş kisəsi”nə salınaraq məhv edilib.

Hazırda Hadrutdan digər bütün rayonlar, ö cümlədən Zəngəzur dəhlizi istiqamətində geniş yollar çəkilir. Yolların hərbi məqsədlər üçün istifadəsi ordumuzun manevr, təminat və təchizat imkanlarını artıracaq. İlk dəfə Hadrutda Cümə məscidi tikilir. Qəsəbənin mərkəzində yeni hərbi hərbi qospital və hərbi hissə yenidən qurulub. İnşaat şirkətləri və ANAMA ərazidə aktiv çalışmalarını davam etdirir. Düşmən işğalı zamanı inkişafdan geri qalan və kifayət qədər baxımsız təsir bağışlayan Hadrut qəsəbəsi dövlətimizin dəstəyi ilə yaxın zamanda Qarabağın dilbər güşələrindən birinə çevriləcək.

Loading...
image-ads_728x90

  • whatsapp
  • messenger
  • telegram
  • vkontakte
  • odnoklassniki