Ciddi siyasi, iqtisadi və hərbi böhran vəziyyətində olan Ermənistanın müharibədə biabırçı və aıçaldıcı məğlubiyyətə uğramasına baxmayaraq, hələ də bir çox erməni siyasi-hərbi rəhbər altı boş iddialarından, əlçatmaz fantastik niyyətlərdən və diversiya fəaliyyətlərdən əl çəkmək istəmir. Erməni xalqının və dövlətinin gələcəyini böyük təhlükə qarşısında qoyan bu tip bəyanat və fəaliyyətlər Vətən Müharibəsindən əvvəl də rast gəlinirdi. Görünən odur ki, 44 gün ərzində Azərbaycanın əldə etdiyi parlaq nəticələri hələ də bəzi Ermənistan siyasətçilərinə və hərbçilərinə dərs olmayıb. Qarabağdan silahlıları çıxarmaq əvəzinə Azərbaycan ərazisinə terrorçu və diversiya qrupları göndərməyə çəhd edən Ermənistan sanki Azərbaycanın səbr kasasını daşırmaq üçün əlindən gələn hər şeyi edir. Son dəfə Kəlbəcər ərazisinə keçərək mina basdırmağa cəhd edən 6 erməni diversantının saxlanılması da ermənilərin növbəti dəfə “Dəmir Yumruq” zərbəsini israrla xahiş etdiyini göstərir.
Ermənistanın hər dəfə quyruğu qapı arasında qalanda KTMT-yə müraciət edərək, sərhədlərinin qorunması üçün yardım istəməsinə alışmışıq. Bir çox digər təşkilat və ölkə rəhbərləri kimi KTMT-də artıq Ermənistandan gələn zəng və müraciətlərdən bezib. Düşünürəm ki, Azərbaycanın azad etdiyi əraziləri yenidən işğal etməyə hazır olduğunu bəyan edən və 30 il “məğlubedilməz orduya” malik olan Ermənistan nədən sərhədlərini atəşkəs rejimində belə özü qoruya bilmir sualının cavabını artıq hər kəs bilir. Buna şübhəsi olanlar başını qaldırıb Qarabağın 9 rayonunda dalğalanan Azərbaycan Bayrağına baxsınlar.
Ermənistanın KTMT-yə müraciəti hər həftə təkrarlanır, sanki İrəvan “Siz bizim tərəfdən döyüşməli idiniz, döyüşmədiniz, heç olmasa sərhədimizi qorumğa yardım edin, yoxsa KTMT-dən “ölü doğulan uşaq” effekti yaratmaqdan başqa çarəm qalmayıb” mesajını verməyə çalışır. Paşinyan bu gün imdad dilədiyi KTMT-ni əvvəllər də alçaldıb. Xatırlayırsınızsa, Rusiya tərəfindən NATO-ya alternativ olaraq yaradılan KTMT-nin ilk dəfə Ermənistandan təyin edilən Baş katibi general Yuri Xaçaturov, Paşinyan hakimiyyətə gəldiyi ilk günlərdə 2008-ci il 1 mart hadisələrində günahkar bilinərək həbsə atılmışdı. Təssəvvür edin ki, NATO-nun fəaliyyətdə olan Baş katibi vətəndaşı olan ölkə tərəfindən həbs edilir, buna Alyans üzvləri neçə münasibət göstərərdi? Norveç bu fəaliyyətdən sonra NATO-ya təhlükəsizliyi ilə bağlı nəinki müraciət edə bilməzdi, onun bu qurumda qalıb-qalmamağı belə müzakirə edilərdi. Ermənistan isə üzv olduğu hərbi bloku təhqir etdikdən sonra nəinki işğalçı ölkə statusunda KTMT-də qalmaqda davam etdi, hətta ona müraciət edəcək qədər həyasızlıq da nümayiş etdirə bildi.
Bu məqlədər də məhz Ermənistanın KTMT-yə müraciət məsələyə toxunacam. KTMT-nin üzv dövlətlərin ordularından ibarət cəmi 4 min nəfərlik qruplaşması movcuddur, lakin onların indiyə qədər tam tərkibdə normal təlimlərinə rast gəlinmir. İndiyə qədər KTMT nə keçmiş SSRİ-də, nə də dünyada mövcud olan münaqişələrin heç birində rol almayıb. Ümumilikdə isə bu hərbi qurum indiyə qədər kiminsə toyuğuna “kiş” də deməyib. Hərbi blok kimi adı olsa da, real fəaliyyətinə rast gəlinməyib. Adətən Belarus ilə Rusiya məlum səbəblərdən birgə təlimlərdə iştirak edir, amma bu da məhdud heyətlə baş tutur. NATO təlimlərində onlarla ölkənin quru, hava və dəniz qüvələrinin on minlərlə heyətinin qatıldığı təlimlərlə müqayisədə, KTMT təlimləri çox bəsit və mənasız görünür. Azərbaycanın da bu qurumu 1999-cu ildə tərk etməsinin əsas səbəblərindən biri də məhz bu idi.
Nə isə, mövzudan yayınmayaq. Tutaq ki, KTMT Ermənistandan gələn zənglərdən bezib işğalçı ölkənin müraciətini müsbət cavablandırdı və tarixində ilk dəfə üzv ölkənin ərazisinə göndərmək üçün 4000 nəfərlik kontingentdən 500 nəfər ayırdı. Yəqin ki, bu heyət əsasən rus, belarus və ya qazaxlardan ibarət olacaq. Ruslar sülhməramlı kimi artıq Qarabağdadır, burada yenilik Belarus və Qazaxstanın Ermənistan ilə Azərbaycan sərhəddində görünməsindən ibarət ola bilər. Belə bir mənzərəni təsəvvür etmək çətin olsa da, hesab edək ki, Belarus əsgəri Kəlbəcər, Qazaxstan əsgəri isə Laçın istiqamətindəki Azərbaycanla Ermənistanın sərhəddində yerləşib. Bu kimə daha sərfəli olacaq? Əlbəttə ki, Azərbaycana. Çünki, qanmaz erməniyə imzaladaığı birgə bəyanatın şərtlərini hər gün xatırlatmaqdansa, hər həftə diversiya qruplarını Bakıya daşımaqdansa, qazax və belarus əsgərlərinin Ermənistan tərəfdən sərhədi məsuliyyətlə qoruması daha yaxşıdır. Bu həm də Azərbaycan sərhədlərini və ərazi bütövlüyünü mövcud xəritələr əsasında bərpa etməsi üçün daha optimal variant ola bilər. Ən azından onlar beynəlxalq tanınmış sərhədləri tanıyır, dügər ölkələrin ərazi bütövlüyünə hörmət edirlə və sərhədlərin əks tərəfində mina basdırmaq üçün diversiya fəaliyyətlərində adları hallanmır.
Belə çıxır ki, son 25 ildə KTMT-ni “Təhlükəsizlik zəmanəti” adı altında ermənilərə qəbul etdirməyə çalışanlar işin mahiyyətini yenə də sona qədər dərk edə bilməyiblər.
Ədalət Verdiyev, hərbi ekspert
